Chi tiết tin - Sở Công thương

Triển khai giải pháp TKNL sẽ giúp DN giảm chi phí, tăng lợi nhuận

Tiềm năng lớn

Theo nghiên cứu của Viện Năng lượng (Bộ Công Thương), năng lượng mặt trời ở Việt Nam có tiềm năng lớn với tổng bức xạ trung bình từ 4,3- 5,7 triệu kWh/m² (tương đương khoảng 43,9 tỷ TOE). Số giờ nắng trong năm tại khu vực Nam Trung bộ và Tây Nguyên 2.000- 2.600 giờ, Nam bộ 2.200- 2.500 giờ và cường độ bức xạ mặt trời trung bình 4,9- 5,7 kWh/m²/ngày. Đây chính là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô tận, sạch để chuyển hóa thành điện, đáp ứng mục tiêu trong Quy hoạch Điện VII điều chỉnh khoảng 850MW điện mặt trời năm 2020, 4.000MW năm 2025 và 12.000MW năm 2030.

Thực tế, điện mặt trời đã được áp dụng tại Việt Nam từ những năm 90 của thế kỷ trước, tuy nhiên quy mô nhỏ lẻ, số dự án lớn chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Giáo sư viện sĩ Trần Đình Long- Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam- chia sẻ, ở Việt Nam có thể phát triển điện mặt trời ở cả quy mô công nghiệp (các dự án tập trung, quy mô lớn) và điện mặt trời lắp mái. Thực tế 2 mô hình đã được triển khai nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Nhà đầu tư sốt ruột

Thống kê của Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, hiện cả nước có khoảng 30 nhà đầu tư trong và ngoài nước đang xúc tiến lập các dự án điện mặt trời công suất từ 20MW đến trên 300 MW tại một số địa phương. Trong đó có nhiều nhà đầu tư nước ngoài đến từ Hàn Quốc, Pháp, Ấn Độ… đã đăng ký đầu tư vào một số tỉnh miền Trung.

Ông Lê Vĩnh Sơn - Chủ tịch Tập đoàn Sơn Hà- cho biết, các nhà đầu tư, kể cả doanh nghiệp tư nhân sẵn sàng đầu tư vào lĩnh vực điện mặt trời. Nhưng họ đang gặp khó khăn vì các chính sách về năng lượng sạch, đặc biệt là năng lượng mặt trời, chưa chưa đầy đủ, thiếu sự đồng bộ. Nguồn nhân lực hỗ trợ cho hoạt động sản xuất, ứng dụng năng lượng sạch còn hạn chế, công tác quản lý nhà nước còn nhiều bất cập. Trong khi đó, đầu tư vào lĩnh vực điện mặt trời cần nhiều vốn nhưng chi phí đầu ra chưa rõ ràng.

Đồng quan điểm, ông Diệp Bảo Cảnh- Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP năng lượng Mặt trời đỏ - cho rằng, để điện mặt trời phát triển cần phải huy động nguồn lực tài chính tổng lực của toàn xã hội. Tuy nhiên, các tổ chức tín dụng và ngân hàng hoàn toàn không có kế hoạch đào tạo nhân lực phục vụ cho việc thẩm định và xét duyệt tín dụng cho các dự án điện mặt trời.

Nhiều chuyên gia khuyến nghị, để phát triển điện mặt trời cần có một cơ chế đồng bộ rõ ràng và hướng dẫn cụ thể từ việc quy hoạch, quy định, quy chuẩn kỹ thuật xây dựng, hạ tầng thiết bị, đấu lưới, nguồn vốn, ưu đãi thuế, cơ chế giá mua bán điện đến đào tạo... Tuy nhiên, đến thời điểm này, văn bản vẫn chưa được ban hành.

Nút thắt lớn nhất khiến điện mặt trời chưa có bước phát triển đột phá là thiếu các văn bản chính sách, đặc biệt về quy hoạch, kỹ thuật, cơ chế giá... Vì vậy các cơ quan chức năng cần sớm hoàn thiện và ban hành văn bản để các doanh nghiệp có cơ sở thực hiện.

Giải pháp thực hiện hiệu quả

Việc sớm ban hành cơ chế phát triển điện mặt trời nói riêng và năng lượng tái tạo nói chung là vấn đề cấp bách. Tuy nhiên, điều quan trọng là cần bảo đảm sự hài hòa, vừa thu hút đầu tư, vừa giảm thiểu những phát sinh đáng tiếc có thể xảy ra trong quá trình thực hiện.

Các địa phương cần rà soát, đánh giá đúng tiềm năng về điện mặt trời

Những thách thức

Về mặt quy hoạch đất, theo tính toán của các chuyên gia, để đầu tư 1MW điện mặt trời cần tới 1- 1,5 ha đất sạch (điện gió là 2ha/1MW). Trong khi đó, các tỉnh miền Trung và miền Nam bị hạn chế về đất. Chúng ta không thể phá rừng, hay chuyển đổi đất nông nghiệp để làm dự án điện mặt trời. Đó là chưa kể đến những mâu thuẫn phát sinh trong quá trình thu hồi, đền bù, giải phóng mặt bằng.

Bà Trần Thị Thu Trà- chuyên viên Ban quản lý đầu tư, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)- cho biết, khi công suất điện mặt trời lớn sẽ gặp không ít khó khăn về kỹ thuật. Điện mặt trời lên/xuống gần như tức thời, không ổn định, nên rất khó khăn cho việc vận hành hệ thống, phải luôn duy trì một lượng công suất dự phòng lớn để bù đắp sự thiếu hụt. Ngoài ra, khi nối lưới điện cần thêm một thiết bị inverter chuyển đổi từ điện một chiều sang điện hai chiều và ngược lại. Điều này có thể ảnh hưởng tới lưới điện và khách hàng sử dụng điện do tăng dòng ngắn mạch, dao động điện áp ảnh hưởng đến tuổi thọ thiết bị.

Theo ông Nguyễn Trọng Oánh - Tổng giám đốc Công ty CP Đa Nhim - Hàm Thuận - Đa Mi, hầu hết các nhà đầu tư đều tính đến vấn đề lợi nhuận, nếu giá bán điện mặt trời cao, họ sẵn sàng đầu tư. Tuy nhiên, nếu để giá mua điện quá cao sẽ gây áp lực lên giá bán điện bình quân. Mặt khác, giá cao cũng ảnh hưởng tới sự cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước khi nguồn lực còn hạn chế so với các doanh nghiệp nước ngoài.

Giải pháp nào hiệu quả?

Các chuyên gia đều thống nhất quan điểm, dù chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng công suất các nguồn điện quốc gia nhưng với lợi ích thiết thực thì sự đầu tư điện mặt trời là cần thiết. Vấn đề là tìm ra giải pháp thực hiện có hiệu quả để điện mặt trời phát triển đúng hướng, đảm bảo các mục tiêu đề ra.

Về quy hoạch, trước hết, các cơ quan quản lý cần phối hợp với địa phương rà soát, đánh giá đúng tiềm năng về điện mặt trời, quy hoạch sử dụng đất dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội của địa phương để xây dựng quy hoạch cụ thể, cũng như dự án thu hút đầu tư.

Để tiết kiệm quỹ đất, cũng như tránh khó khăn về đền bù, giải phóng mặt bằng, ông Nguyễn Trọng Oánh đề xuất: Có thể tận dụng diện tích mặt các hồ thủy điện, thủy lợi để phát triển mặt trời nhưng với điều kiện các hồ đó không có dao động lớn về mực nước, không bị ảnh hưởng bởi gió, bão, lũ. Trong khi đó, một số ý kiến đề xuất phương án phối kết hợp với các dự án điện gió để gắn tấm Panel.

Về cơ chế hỗ trợ, cần căn cứ đối tượng đầu tư để tính toán xây dựng cơ chế. Theo đó, đối với dự án quy mô lớn, sử dụng đất nhiều, chỉ hỗ trợ trong một thời gian nhất định, sau đó thực hiện theo cơ chế thị trường, để bảo đảm sự cạnh tranh công bằng cho các nhà đầu tư. Những dự án điện mặt trời nối lưới quy mô nhỏ do các hộ gia đình, doanh nghiệp đầu tư nên có chính sách riêng, bảo đảm thu hồi vốn đầu tư nhanh nhất và có lợi nhuận hợp lý.

Nhiều ý kiến cho rằng, bên cạnh việc sớm ban hành các cơ chế chính sách về điện mặt trời, cần tăng cường công tác nghiên cứu phát triển công nghệ, giảm chi phí đầu tư; thẩm định năng lực của các nhà đầu tư để bảo đảm chất lượng, tiến độ dự án.

Nguồn Báo Công Thương